Bezoek Oceanium in Diergaarde Blijdorp, een kijkje achter de schermen

’s Morgens in het zwembad was het enthousiasme van de duikvereniging niet waarneembaar. Het leek wel of het trainen voor genodigden was. Een handvol mensen liet zich vrijwillig afmatten door Henk Appelman onder het mom van conditietraining, terwijl er eindelijk ook weer eens ruimte was in het duikersdeel van het zwembad.

Een grote groep leden was al tijdig naar Blijdorp gegaan. Van de gelegenheid gebruik makend om, voor de rondleiding bij het Oceanium, de rest van het dierenpark nog te bezichtigen. Voor sommigen de ultieme gelegenheid familielid Bokito op te zoeken. Jammer dat het een beetje druilerig weer was. Veel dieren waren binnen en het park zag er soms troosteloos uit.

Om 14:00 uur verzamelen bij de Bass Rock, het begin van onze rondleiding achter de schermen. Het was even schrikken voor onze gidsen. Zij rekenden op een groep van twintig personen en daar was Trilobiet met 32 man. Gelukkig leidde dit niet tot problemen, waar er 20 inpassen gaan ook 32 Trilobieters in. Zonder enig probleem werd de groep gesplitst en begon de tour. Het oceanium leidt de bezoeker langs de verschillende continenten op de wereld. Deze tocht werd bij het begin van de rondleiding op een bord getoond. Achter de schermen zijn de continenten slecht te volgen.

Bij een eerste stop werd de waterbehandeling van het water bij de Bass Rock uitgelegd. Een gecombineerde zuivering, bestaande uit eiwit afscheiding, biologische zuivering en zandfiltratie moet de waterkwaliteit voor de dieren hier waarborgen. Vervolgens werd ons vanuit een instructieruimte een blik gegund op de vogels en de rots, terwijl er uitgelegd dat eieren van vogels die leggen op de rotsen heel andere eigenschappen en vorm hebben dan die van de bodemleggers. De natuur heeft ook hier slimme oplossingen gevonden voor grote problemen.

Na de Bass Rock volgde een tocht langs de zuiveringsinstallaties. De dieren in de aquaria vervuilen met hun uitwerpselen het water. Met name eiwitten en nutriënten zijn stoffen die via uitwerpselen in het water komen en door de zuivering weer moeten worden verwijderd. Met behulp van ozon (O3) worden eiwitten in een eiwitafschuimer verwijderd. Blijdorp is in de gelukkige omstandigheid dat zij deze vuilstroom mag lozen op het riool. Andere parken zijn verplicht deze zoute stroom met een hoge vuillast per as af te voeren.
Als de eiwitten zijn verwijderd wordt het water biologisch nagezuiverd. Het dierenpark gebruikt hier zogenaamde oxidatiebedden of trickling filters voor. In deze stap worden organische vervuiligscomponenten (CZV) en nutriënten als stikstof (N) en fosfaat (PO4-P) verwijderd. Tenslotte worden zwevende stoffen door middel van een zandfilter verwijderd en wordt het water door middel van ultraviolet licht gedesinfecteerd.

Het water van de verschillende aquaria wordt gescheiden gehouden en afzonderlijk gezuiverd. Voor de bakken met een verschillende temperatuur ligt dit al voor de hand vanwege energieaspecten. Door het scheiden van watercircuits wordt echter ook voorkomen dat ziektekiemen vanuit verschillende aquaria naar elkaar kunnen worden overgedragen.

Terwijl wij tussen de toestellen doorwandelden kon een ieder kijken naar de zaken die hij/zij interesaant vond. Mijn nieuwschierigheid leidde mij ook tussen de toestellen door en ik heb ontdekt dat dit met een rugzak niet aan te bevelen is. Een oplettende Henk voorkwam dat ik met een touwtje aan mijn rugzak een schakelaar op een kast omzette.

In diverse ruimte stonden kweekbakken met verschilende soorten. Diergaarde Blijdorp is een gebruikerspark (ipv een verbruikers) dierenpark. Dit betekend dat men tracht dieren in de eigen dierentuin of samen met andere parken te kweken en niet  uit de natuur te halen. Als eerste kwamen we langs kweekbakken voor kwallen. Hier leerde ik dat kwallen niet kunnen zwemmen. De samentrekkende beweging die zij maken en waarmee zij zich ogenschijnlijk zwemmen maken zij slecht om water langs de netelcellen te verplaatsen. Vevolgens langs de kweekbakken voor koralen met onderweg een blik van boven op de auqaria met de groene murene. De groene murene heeft van zichzelf een donkere kleur. Doordat algen op zijn huid groeien krijgt hij echter een mooi groen uiterlijk.
Hier werd nog even een slang uit de bak gehaald en aan ons getoond. Het tonen van de slang was voornamelijk voor rondleidingen met kinderen en dus ook voor onze groep.
Nu langs de ruimten waar de duikers zich omkleden. Naast een ramenlap robot worden duikers ingezet voor het schoonhouden van de aquaria. Duikers moeten ten alle tijde met zijn tweeën het aquarium in. Één duiker moet aan het werk en de andere heeft tot taak dieren op afstand te houden. Op de vraag om welke dieren het hier gaat wist onze groep het goede antwoord niet. Haaien, baracuda’s en roggen werden genoemd, maar de schildpad bleek de voornaamste reden. Een schildpad is verschrikkelijk nieuwschierig en is geneigd heel dicht tegen de duikers aan te zwemmen.
Voor het te water gaan, tussen de verschillende aquaria en bij het verlaten van het water moeten de duikers zich douchen. Dit alles met het oog het voorkomen van verspreiding van ziektekiemen of bacteriën.

De volgende stop was boven het haaien bassin. De haaien zijn hier getrained in een voeder procedure. De beesten moeten eerst tegen een stok aanzwemmen, waarna de een nauwkeurig samengesteld menue te eten ktijgen. Op deze wijze worden de verschillende dieren op verschillende plaatsen in het aquarium gevoerd. Terijl wij uitleg kregen over de het aquarium en de voederprocedure zwom met regelmaat een aantal haaien lang en kwam een grote schildpad steed terug aan het oppervlak.
Op deze plek pakte de gids ook een kaak van een haai. Heel fraai waren de verschillende rijen tanden te zien die achter elkaar klaar liggen. De tanden van een haai groeien in rijen achter elkaar continue aan en worden regelmatig gewisseld. Vandaar dat haaientanden regelmatig worden gevonden.

De tocht leidt ons verder langs diverse kweekbakken. In een ruimte waar met een duidelijke roodwitte streep is aangegeven tot hoever de bezoeker de ruimte mogen betreden tracht de gids ons in goede banen te leiden. Tevergeefs, want nagenoeg de voltallige groep neemt een kijkje bij de kweekbakken zonder zich iets van de streep aan te trekken.
Inmiddels blijkt ook dat niet iedereen evengoed voorbreid naar Rotterdam is afgereisd. Een aantal individuen - ik noem geen namen - bietst bij anderen om snoep en niet tevergeefs. De oogst bestaat uit een handvol losse dropjes en een rol topdrop. Het leegroven van een tas van een minderjarige reisgenoot gaat zelfs de bietsers te ver.
Als we door het voedsle magazijn lopen krijgen we kort uitleg over het dieet van een aantal diersoorten. De gids stelt nog even een quizvraag - welk dier is de duuste kostganger uit het dierenpark? - waarop niemand een antwoord weet. Het blijkt de zeeotter die dagelijks 7,5 kg delicatessen verorberd en nogal kieskeurig is.

Even mengen wij ons onder het gewone voetvolk om vervolgens aan de andere kant van de aquaria weer achter de coulissen te verdwijnen. We kijken aan de achterkant van het publiek kweek laboratorium. Aan deze kant wordt ook de watervoorraad opgeslagen. Een enorme voorraadtank, waarin men balastwater van schepen opslaat als voorraad voor de aquaria.

Schepen die slechts gedeeltelijk geladen of leeg terugvaren naar Europa nemen onderweg ballastwater in. Dit water moet regelmatig worden geloosd en vervangen. Dit is noodzakelijk om te voorkomen dat soorten zich met het ballastwater verspreiden naar anedere leefgebieden. Schepen die in Rotterdam komen nemen voor het laatst ballastwater in bij Gibraltar. Het water in de aquaria van Blijdorp komt dus hier vandaan.

Na een twee uur durende tou zijn we om 16:00 uur weer terug bij het begin. Nog net even tijd om net als het gewone voetvolk de aquaria te bekijken. De wereld ziet er van die kant toch heel anders uit. Ik vond het een geweldig evenement.

Coos Wessels